Quyultirilgan sut ishlab chiqarish texnologiyasi
Qisqacha. Quyultirilgan sut quyidagicha tayyorlanadi: sutni qabul qilish va baholash, yogʻliligi boʻyicha normallashtirish, pasterizatsiya, shakar sharbatini qoʻshish, vakuum-bugʻlatish qurilmasida qaynatib quyultirish, vakuumli kristallizatorda aralashtirib 20 °C gacha sovutish va germetik qadoqlash. Bu texnologiya boʻyicha quyultirilgan sutning barcha turlari ishlab chiqariladi — shakarli yaxlit sut, shakarsiz, toʻldiruvchili, quyultirilgan qaymoq, yogʻsiz va qaynatilgan quyultirilgan sut.
Quyultirilgan sut — koʻpchilik, ayniqsa bolalar yaxshi koʻradigan mahsulot. U nafaqat nozik taʼm va xushboʻy hidga ega, balki tarkibida koʻplab foydali moddalar ham bor.
Quyultirilgan sut turli xil boʻlishi mumkin:
- shakarli quyultirilgan yaxlit sut (anʼanaviy);
- shakarsiz quyultirilgan sut;
- turli toʻldiruvchilar (qahva, kakao, meva qoʻshimchalari) qoʻshilgan shakarli quyultirilgan sut;
- shakarli quyultirilgan qaymoq;
- shakarli quyultirilgan yogʻsiz sut;
- qaynatilgan quyultirilgan sut.
Quyultirilgan sutning har qanday turi uchun mos keladigan klassik ishlab chiqarish texnologiyasi mavjud.
- Avvalo sut qabul qilinadi va uning sifati hamda organoleptik xususiyatlari baholanadi. Bu jarayonni avtomatlashtirish uchun sutni qabul qilish va hisobga olish stansiyasini xarid qilish mumkin, u shuningdek sutni filtrlaydi va tozalaydi.
- Soʻngra sut talab qilinadigan yogʻlilik darajasigacha normallashtiriladi. Mahsulot yogʻliligini oshirish uchun u qaymoq bilan aralashtiriladi. Yogʻlilikni kamaytirish uchun yaxlit sut yogʻsizlantirilgan sut bilan suyultiriladi. Keyin sut pasterizatsiya qilinadi. Bu ishlab chiqarishning muhim bosqichi, chunki barcha patogen mikroorganizmlarni yoʻq qilish imkonini beradi.
- Tayyorlangan sutga konsentratsiya kamida 60–70% ga yetguncha shakar sharbati quyiladi.
- Sutni quyultirish (qaynatish) vakuum-bugʻlatish qurilmalarida amalga oshiriladi: kuchli isitish natijasida sutdan ortiqcha suyuqlik bugʻlanadi, aralashmaning oʻzi esa zichroq va qovushqoqroq boʻladi.
- Mahsulotning bir xilligini saqlash uchun tayyorlangan massa vakuumli kristallizatorlarga yuboriladi, u yerda u doimiy aralashtirilib, 20 °C haroratgacha soviydi. Bu jarayon davomida germetiklikni buzish mumkin emas.
- Keyin tayyor mahsulot qadoqlash apparatlariga tushadi. Idish har qanday boʻlishi mumkin, lekin albatta germetik boʻlishi kerak. Shu tariqa sutdagi foydali xususiyatlar maksimal darajada saqlanadi va uzoq saqlash muddati taʼminlanadi.
Quyultirilgan sut yaxlit sutdan ham, quruq aralashmalardan ham tayyorlanishi mumkin. GOST (Rossiya standarti) boʻyicha tayyorlangan eng mazali quyultirilgan sut yaxlit sutdan yoki hayvon yogʻlari qoʻshilgan quruq sutdan olinadi (bunday aralashma tabiiy sutga oʻxshash boʻladi). Biroq doʻkon peshtaxtalarida bunday sifatli mahsulot kam. Ishlab chiqaruvchilar koʻpincha oʻsimlik yogʻlari qoʻshilgan quruq aralashmalarni turli xushboʻylashtiruvchi va stabillashtiruvchi moddalar bilan birga ishlatadi. Bunday quyultirilgan sutning tannarxi ancha past, demak, doʻkon peshtaxtasidagi narxi ham arzonroq boʻladi, ammo sifati pasayadi.
Quyultirilgan sut olish uchun ishlatiladigan xom ashyoga qarab kerakli uskuna tanlanadi. Masalan, quruq sut ishlatilganda quruq sutni tiklash qurilmasini xarid qilish kerak.
Milberg zavodi sut mahsulotlari ishlab chiqarish uchun keng turdagi uskunalarni taklif qiladi. Jumladan, bizdan quyultirilgan sut ishlab chiqarish liniyasini xarid qilishingiz mumkin. Oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi va gigiyenasini taʼminlash standartlariga muvofiq, zavodda ishlab chiqariladigan barcha uskunalar oziq-ovqat sanoatida qoʻllashga ruxsat etilgan yuqori sifatli zanglamaydigan poʻlatdan tayyorlanadi.
GOST boʻyicha quyultirilgan sut uchun namlik vakuum ostida pasaytirilgan haroratda bugʻlatiladi — shu tariqa quyultirilgan sut sut taʼmi va rangini saqlaydi va kuyib qolmaydi. Buning uchun biz VVU vakuum-bugʻlatish qurilmalarini ishlab chiqaramiz, batafsil — «Vakuum-bugʻlatish qurilmasi: nima uchun kerak va qanday tanlash kerak» maqolasida.
Agar sutni qayta ishlash uskunalarini xarid qilish ehtiyojingiz boʻlsa, saytda ariza toʻldiring yoki koʻrsatilgan telefonlar orqali mutaxassislarimiz bilan bogʻlaning.