Qaymoq ajratuvchi separator: ferma va sut sexi uchun qanday tanlash kerak

Qisqacha. Qaymoq ajratuvchi separator markazdan qochma kuch hisobiga butun sutni qaymoq (slivki) va yogʻsizlantirilgan sutga (obrat) ajratadi hamda sutni yogʻliligi boʻyicha pishloq, tvorog, sariyogʻ yoki ichimlik suti retsepturasiga moslab normallashtirish imkonini beradi. Fermalar va kichik sexlarga odatda ochiq turdagi separator mos keladi — u arzonroq va CIP yuvish tizimli yopiq quvurlarni talab qilmaydi; yopiq turi quvurlar bilan bogʻlangan liniyalarga oʻrnatiladi. Unumdorlik qayta ishlash hajmiga qarab tanlanadi: koʻpincha soatiga 500 l va undan yuqori separatorlar olinadi.

Qaymoq ajratuvchi separator nima qiladi

Separator ichida likopchalar paketi oʻrnatilgan baraban yuqori tezlikda aylanadi. Sut barabanga tushadi va markazdan qochma kuch uni ikki qismga ajratadi: ogʻirroq yogʻsiz sut devorlar tomon otiladi, yengil yogʻ esa oʻqqa yaqinroq yigʻilib, alohida chiqadi — bu qaymoq. Chiqishda ikki oqim hosil boʻladi: qaymoq va yogʻsizlantirilgan sut.

Qaymoqning yogʻliligi separatorni rostlash orqali belgilanadi. Qaymoq va yogʻsiz sutni kerakli nisbatda aralashtirib, talab qilingan yogʻlilikdagi sut olinadi — normallashtirish aynan shu. Bu haqda batafsil — «Normallashtirish nima va u nima uchun kerak» maqolasida.

Odatda iliq sut separatorlanadi: isitilganda yogʻ toʻliqroq ajraladi, yogʻsiz sut esa yanada yogʻsizroq chiqadi.

Ochiq yoki yopiq separator: qaysi birini tanlash kerak

Bu birinchi hal qilinishi kerak boʻlgan masala — yana qanday uskunalar kerak boʻlishi shunga bogʻliq.

Ochiq separatorda sut yuqoridagi qabul qilish kosasidan beriladi, qaymoq va yogʻsiz sut esa ochiq jomraklar orqali ostiga qoʻyilgan idishlarga chiqadi. U quvurlarsiz, mustaqil ishlaydi va yuvish uchun qoʻlda qismlarga ajratiladi.

Yopiq (germetik) separator liniyaga oʻrnatiladi: sutni nasos beradi, qaymoq va yogʻsiz sut quvurlar orqali keyingi bosqichga — normallashtirish vannasiga, pasterizatorga yoki idishga oʻtadi. Bunday tizim qismlarga ajratilmasdan, CIP usulida yuviladi.

«Fermer xoʻjaliklari va kichik ishlab chiqarishlarga, odatda, ochiq turdagi separatorlar mos keladi: ular eng arzon va ularga CIP usulida yuvilishi kerak boʻlgan yopiq quvurlar tizimi kerak emas». — Aleksey Troshin, Milberg zavodi direktori

Qanday unumdorlik kerak

Separator unumdorligi soatiga litr sutda koʻrsatiladi. U bir smenada qancha sutni qancha vaqt ichida oʻtkazish kerakligiga qarab hisoblanadi. Masalan, 1000 l sut 500 l/soat separatordan sof ish vaqti boʻyicha taxminan ikki soatda oʻtadi.

Zavod tajribasiga koʻra, koʻpincha 500 l/soat va undan yuqori separatorlar buyurtma qilinadi. Kichik toʻplamlar uchun kichikroq modellar ham bor: «kalitni topshirish» sharti bilan modulli pishloq sexi tarkibiga 80 l/soat separator kiradi.

Sanoat separatori maishiy separatordan nimasi bilan farq qiladi

Bu arizalarda tez-tez uchraydigan savol: mijozlar oʻzlariga «maishiy emas, balki puxta professional» separator kerakligini toʻgʻridan-toʻgʻri yozishadi. Maishiy separator uy hajmlari va qisqa ish uchun moʻljallangan. Sex uchun sanoat separatori qayta ishlash hajmiga qarab tanlanadi, uning mahsulot bilan tegadigan qismlari AISI 304 oziq-ovqat uchun zanglamaydigan poʻlatdan yasalgan, barabani esa smenadan keyin toʻliq yuvish uchun qismlarga ajraladi.

Ikkinchi tez-tez beriladigan savol — muddatlar. Agar separator shoshilinch kerak boʻlsa, masalan, buzilgan separator oʻrniga, bu haqda arizada darhol yozing: unumdorlik va yetkazib berish muddatiga mos variantni tanlab beramiz.

Separator qanday uskunalar bilan birga oʻrnatiladi

Separator kamdan-kam hollarda yakka oʻzi ishlaydi — odatda u sutni qayta ishlash zanjirining bir boʻgʻini boʻladi:

• Pishloq sexi. Agar sut pishloq retsepturasiga moslab yogʻliligi boʻyicha normallashtirilsa yoki zardob qaymogʻidan sariyogʻ tayyorlansa, separator kerak boʻladi. U 100 l lik mini pishloq sexi va 300–600 l lik pishloq sexlari toʻplamlariga kiritiladi.
• Sariyogʻ sexi. Separator qaymoqni ajratadi, VN qaymoqni normallashtirish vannasida uning yogʻliligi kerakli darajaga yetkaziladi, pasterizatsiya qilinadi va sovutiladi, soʻngra sariyogʻ chayqagich yogʻliligi 25–40% boʻlgan qaymoqni chayqab, sariyogʻga aylantiradi. Toʻliq toʻplam — «50–300 l qaymoq uchun sariyogʻ sexi» sahifasida.
• Ferma. Fermada sutni qayta ishlash uchun asosiy toʻplam — sut sovutish tanki, uzoq muddatli pasterizatsiya vannasi va qaymoq ajratuvchi separator. Bunda yogʻsiz sut isrof boʻlmaydi: undan buzoqlarni sut bilan boqishda foydalaniladi.

Qaymoq ajratgichni yuqori yogʻli qaymoq uchun separator bilan adashtirmang: ikkinchisi sariyogʻning oqim liniyalarida oʻrnatiladi va tayyor qaymoqni yuqori yogʻli qaymoq va ayronga (sariyogʻ chayqalgandan keyin qolgan suyuqlik) ajratadi. Ferma, pishloq sexi va kichik sariyogʻ sexi uchun aynan qaymoq ajratgich kerak.

Joʻnatishdan oldin separator qanday tekshiriladi

«Joʻnatishdan oldin separatorlarni suvda tekshiramiz: germetikligi, tebranish va shovqin koʻrsatkichlari». — Aleksey Troshin, Milberg zavodi direktori

Har bir separator mijozga joʻnatilishidan oldin suvda ishga tushiriladi — shu tariqa oqish yoki haddan tashqari tebranish sexda montaj qilingandan keyin emas, zavodning oʻzida aniqlanadi.

Bu uskuna qayerda ishlamoqda

Moskva viloyatidagi ishlab chiqarish kompaniyasi 2023-yil yanvarida oʻzining pishloq uchastkasini ishga tushirdi: yetkazib berish tarkibiga VS-150 pishloq vannasi va qaymoq ajratuvchi separator kirdi. Separator sutni qaymoq va yogʻsiz qismga ajratadi, aralashma pishloq retsepturasiga moslab yogʻliligi boʻyicha normallashtiriladi, ortiqcha qaymoq esa smetana yoki sariyogʻga ketadi — sut toʻliq ishlatiladi. Barcha loyihalar — «Keyslar» boʻlimida.

Bir smenada qancha sut qayta ishlashingizni va nima ishlab chiqarishingizni yozing — kerakli unumdorlik va turdagi qaymoq ajratuvchi separatorni tanlab, bir ish kuni ichida tijorat taklifini yuboramiz. Ushbu bosqich uchun barcha uskunalar — «Sutni qayta ishlash uskunalari» boʻlimida.